Word je sneller geholpen in een gemeente met hoge leges?
Nee. Bij dezelfde bouwsom van €50.000 loopt het tarief van €461 (Breda) tot €4.180 (Zeist), een factor 9,1. Maar wie de tarieven naast de gemeten tijd tussen aanvraag- en besluitpublicatie legt (85 gemeenten, kalenderjaar 2025), vindt geen samenhang: de rangcorrelatie is 0,073, en ook bij gelijke gemeentegrootte en stedelijkheid blijft er niets over (0,113). Zeist rekent 9 keer zoveel als Breda en publiceert het besluit later. Leges zijn een kostenvergoeding, geen voorrangsbewijs.
De twee uitersten naast elkaar
Leges: verordeningen 2026. Tijd: mediane band tussen aanvraag- en besluitpublicatie, bekendmakingen 2025.
Dit patroon is geen toeval van twee gemeenten: over alle 85 gemeenten samen is de samenhang tussen tarief en snelheid verwaarloosbaar. Ook wanneer je corrigeert voor gemeentegrootte en stedelijkheid, want grote gemeenten rekenen vaker hoge tarieven én hebben complexere aanvragen, blijft er niets over. De keerzijde van geen samenhang: er zijn gemeenten waar allebei tegenzit. Welke dat zijn en wat daar te zien is, staat in duur én traag: de gemeenten waar je bovenin betaalt en bovenin wacht.
Alle gemeenten, van goedkoop naar duur
De tabel is gesorteerd op tarief. Als betalen zou helpen, liep de rechterkolom van traag naar snel. Kijk zelf: hij doet dat niet. De tijd staat als band in weken, want verschillen van minder dan een week zijn met deze meetmethode geen verschil.
85 gemeenten die in beide datasets zitten en betrouwbaar meetbaar zijn. Peildatum 2026-08-22.
Hoe dit gemeten is
De leges komen uit de officiële legesverordeningen van 2026, per gemeente nagerekend op een bouwsom van €50.000; de volledige dataset met bronlinks staat op legesverschillen en als kaart op de legeskaart. De snelheid komt uit de officiële bekendmakingen van 2025: de mediane tijd tussen de publicatie van de aanvraag en de publicatie van het eerste besluit op hetzelfde adres, per gemeente gemeten en toegelicht op hoe lang duurt een omgevingsvergunning.
De samenhang is gemeten als rangcorrelatie (Spearman): 0,073, met een 95%-betrouwbaarheidsinterval van -0,149 tot 0,294. Bij gelijke gemeentegrootte en stedelijkheid (inwonertal en omgevingsadressendichtheid, CBS): 0,113. In beide helften van het jaar apart komt hetzelfde beeld terug, en een controle op de doorlooptijden van 2019 ook.
Wat je hieraan hebt als aanvrager
Verhuizen om de leges is zelden zinnig, maar meerekenen wel: bij een aanbouw van €50.000 scheelt de gemeente waar je woont tot €3.719. De calculator telt de leges van jouw gemeente daarom als aparte regel mee in je berekening. En reken niet op voorrang omdat je gemeente duur is: plan de vergunningcheck vroeg in je voorbereiding, want de wachttijd komt er in elke gemeente bij.
Wat anderen vragen
Waar komen deze cijfers vandaan?
De leges komen uit de officiële legesverordeningen 2026, per gemeente nagerekend op een bouwsom van €50.000. De snelheid komt uit de officiële bekendmakingen van 2025: het aantal dagen tussen de publicatie van de aanvraag en de publicatie van het eerste besluit op hetzelfde adres. Beide datasets staan volledig op deze site, met methode en beperkingen.
Waarom staan er maar 85 gemeenten in?
De legesdataset telt 100 gemeenten en de snelheidsmeting 289, maar een gemeente telt hier alleen mee als hij in beide zit én betrouwbaar meetbaar is: minstens 60% van de aanvragen aan een besluit te koppelen en minstens 30 gekoppelde zaken. Een gemeente die ontbreekt is niet traag of snel, die is niet meetbaar. De 85 die overblijven omspannen wel de volledige tariefrange, van de goedkoopste tot de duurste gemeente van de dataset.
Meet dit de wettelijke beslistermijn?
Nee, nadrukkelijk niet. De klok start bij de publicatie van de aanvraag, niet bij de ontvangst, en stopt bij de publicatie van het besluit, niet bij de verzending. Het is dus de tijd die een aanvrager in de praktijk tussen twee bekendmakingen ziet, en die is niet te vergelijken met de termijn uit de wet.
Sluit dit uit dat er enig verband is?
Nee. Met 85 gemeenten sluit het betrouwbaarheidsinterval (-0,149 tot 0,294) een bescheiden samenhang niet uit; een matige of sterke wel. De snelheidsmaat zelf is stabiel: gemeten over twee helften van het jaar apart komt vrijwel dezelfde volgorde terug (rangcorrelatie 0,743). Als er een duidelijk verband was, had deze meting het gezien.
Waarom verschillen de leges dan zo veel?
Leges zijn maximaal kostendekkend: een gemeente mag niet meer vragen dan de vergunningverlening kost, maar bepaalt zelf hoe ze die kosten toerekent en hoeveel ze uit de algemene middelen bijlegt. Dat is een politieke keuze per gemeente. Hoe groot die verschillen zijn, staat per gemeente op de legesverschillen-pagina.
Deze cijfers gebruiken in je eigen artikel?
Dat mag, ook commercieel, zolang je de bron vermeldt met een link. Deze regel kun je direct overnemen:
Bron: VerbouwStart, Leges en snelheid van omgevingsvergunningen (peildatum 2026-08-22), https://www.verbouwstart.nl/leges-en-snelheid/