Duur én traag: in deze 8 gemeenten betaal je bovenin en wacht je bovenin

Wie meer leges betaalt, wordt niet sneller geholpen; dat is gemeten over 85 gemeenten. De keerzijde van dat nul-resultaat: er zijn gemeenten waar allebei tegenzit. In 8 van de 85 gekoppelde gemeenten betaal je bij een verbouwing van €50.000 een tarief in het bovenste kwart (vanaf €2.310, waar de mediaan rond €1.900 ligt) én wacht je bovengemiddeld lang op het besluit. Dit artikel zet per gemeente op een rij wat er te zien is, met de opbouw uit hun eigen verordening erbij.

Eerst het eerlijke kader

De grens is mechanisch: het derde kwartiel van beide reeksen, vooraf gekozen. Wie op of boven beide grenzen zit staat erin, wie er net onder zit niet; een kwartgrens is grof en een gemeente net onder de streep is niet wezenlijk anders. De wachttijd is de tijd tussen twee publicaties (aanvraag en besluit in het Gemeenteblad), niet de wettelijke beslistermijn. En binnen de lijst sorteren we op het legesbedrag, want dat is exact; verschillen in wachttijd van minder dan een week zijn met deze meetmethode geen verschil.

Zandvoort: €3.275 en ongeveer 11 weken

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Zandvoort €3.275 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 6,2% van de bouwsom plus een starttarief van €175, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 175 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 11 weken tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 61,7% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 203 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Zandvoort.

IJsselstein: €3.155 en ongeveer 12,5 tot 13 weken

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent IJsselstein €3.155 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 6,31% van de bouwsom, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 74 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 12,5 tot 13 weken tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 75,7% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 230 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van IJsselstein.

Bunnik: €2.990 en ongeveer 9,5 week

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Bunnik €2.990 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 5,98% van de bouwsom, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 96 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 9,5 week tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 57,3% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 179 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Bunnik.

Soest: €2.982 en ongeveer 9,5 week

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Soest €2.982 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 5,24% van de bouwsom plus een starttarief van €362,4, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 492 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 9,5 week tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 57,3% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 179 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Soest.

Leidschendam-Voorburg: €2.871 en ongeveer 9 weken

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Leidschendam-Voorburg €2.871 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 4,89% van de bouwsom plus een starttarief van €426, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 405 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 9 weken tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 56% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 171 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Leidschendam-Voorburg.

Leiden: €2.795 en ongeveer 10 weken

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Leiden €2.795 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 5,59% van de bouwsom, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 932 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 10 weken tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 54,2% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 168 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Leiden.

Waalwijk: €2.480 en ongeveer 10 tot 10,5 week

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Waalwijk €2.480 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 4,96% van de bouwsom, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 286 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 10 tot 10,5 week tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 59,1% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 212 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Waalwijk.

Haarlem: €2.430 en ongeveer 10,5 week

Wat je betaalt: bij een bouwsom van €50.000 rekent Haarlem €2.430 aan leges. De opbouw staat in de eigen verordening: 4,86% van de bouwsom, waar de mediaan van de honderd nagerekende gemeenten op 3,2% ligt. Narekenen kan in de verordening zelf.

Hoe lang het duurt: bij de helft van de 1.337 gekoppelde zaken uit 2025 zat er ongeveer 10,5 week tussen de bekendmaking van de aanvraag en die van het besluit. Bij 59% duurde het langer dan acht weken, en bij een op de tien zaken langer dan 186 dagen. Dat is geen oordeel over de wettelijke termijn, want die meet dit niet; het is de tijd die een aanvrager tussen de twee publicaties ziet. Alle lokale cijfers staan op de verbouwpagina van Haarlem.

Waardoor kan dit?

Voor de tarieven is het antwoord te geven, en het staat in de wet. Artikel 229b van de Gemeentewet eist alleen dat "de geraamde baten van de rechten niet uitgaan boven de geraamde lasten ter zake": de legesverordening als geheel mag maximaal kostendekkend zijn. Er staat niet hoe hoog het tarief voor jouw verbouwing mag zijn, en niet hoeveel van de kosten van het loket de gemeente uit de algemene middelen bijlegt. Dat is per gemeente een politieke keuze, en die keuze valt in deze 8 gemeenten duur uit voor de verbouwer.

Voor de wachttijd is het eerlijke antwoord: dat hebben wij niet per gemeente gemeten, en wie het wel beweert te weten zou de raadsstukken en de capaciteit van het loket moeten kennen. Wat er in het algemeen achter kán zitten: een zwaardere mix van aanvragen (een uitgebreide procedure kent zesentwintig weken in plaats van acht), opschorting omdat stukken ontbreken, en publicatiegedrag (een gemeente die op een vaste dag publiceert, meet automatisch in veelvouden van zeven dagen). Onze cijfers laten per gemeente wél zien of alleen de staart lang is of ook het midden: daarvoor staan de mediaan, het aandeel boven acht weken en het negentigste percentiel hierboven naast elkaar.

Wat je hiermee doet als je er woont

• Reken de leges als aparte post mee: de calculator doet dat automatisch voor je gemeente.
• Begin vroeg met de vergunningcheck: de wachttijd komt er in elke gemeente bij, en hier meer dan elders.
• Dien compleet in. Opschorting om ontbrekende stukken is de vertraging die je zelf kunt voorkomen.
• Teken pas daarna: de aannemingsovereenkomst hoort een startdatum te krijgen die de vergunning kan dragen.

Veelgestelde vragen

Is dit een ranglijst van slechte gemeenten?
Nee. Het is een kwartgrens op twee gemeten reeksen, zonder oordeel over de oorzaak. Een gemeente kan goede redenen hebben voor een hoog tarief (volledige kostendekking is legitiem) en een trage meting kan deels publicatiegedrag zijn. Wat er staat is wat een aanvrager merkt: het bedrag en de wachttijd.

Mijn gemeente staat er niet in, is die dan goedkoop of snel?
Niet per se. Er staan alleen gemeenten in die in beide datasets zitten én betrouwbaar meetbaar zijn (minstens 60% koppelbare aanvragen, minstens 30 zaken). Een gemeente die ontbreekt is vooral: niet meetbaar. De volledige tabellen staan op leges en snelheid.

Kan ik bezwaar maken tegen de hoogte van de leges?
Tegen de aanslag kun je bezwaar maken, maar de hoogte zelf staat in de verordening die de gemeenteraad heeft vastgesteld; zolang de verordening als geheel niet meer dan kostendekkend is, houdt die stand. De plek om iets van het tarief te vinden is dus de raad, niet het loket.