Bouwvergunning in Italië: vier vormen, en welke wanneer

Italië kent er vier: edilizia libera (vrij), de CILA (een melding), de SCIA (een zwaardere melding) en het permesso di costruire (de echte bouwvergunning). Welke bij jouw werk hoort staat in het Dpr 380/2001. Twee dingen die deze pagina niet voor je kan doen: je regio mag de CILA uitbreiden, en het bestemmingsplan van je gemeente blijft altijd gelden.

Vrij werk: edilizia libera

Dit is de lichtste categorie: werk dat zonder enige toestemming mag. Let op de aanhef van het artikel, want die laat de voorschriften van het gemeentelijke bestemmingsplan uitdrukkelijk in stand. "Vrij" betekent hier dus vrij van een landelijk vergunningstuk, niet vrij van je gemeente.

i seguenti interventi sono eseguiti senza alcun titolo abilitativo: a) gli interventi di manutenzione ordinaria di cui all'articolo 3, comma 1, lettera a)

Art. 6, comma 1, lettera a) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6 (Attivita edilizia libera) · 2025-12-11

b) gli interventi volti all'eliminazione di barriere architettoniche che non comportino la realizzazione di ascensori esterni, ovvero di manufatti che alterino la sagoma dell'edificio

Art. 6, comma 1, lettera b) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6 (Attivita edilizia libera) · 2025-12-11

De CILA: de melding voor alles wat in geen van de andere lijsten staat

De CILA is de restcategorie, en dat staat er ook letterlijk: werk dat niet onder de lijsten van artikel 6, 10 en 22 valt. Er hoort een projecttekening bij en een verklaring van een gekwalificeerde vakman, en dat is precies waar de geometra in beeld komt.

Gli interventi non riconducibili all'elenco di cui agli articoli 6, 10 e 22, sono realizzabili previa comunicazione, anche per via telematica, dell'inizio dei lavori da parte dell'interessato all'amministrazione competente

Art. 6-bis, comma 1 · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6-bis (Interventi subordinati a comunicazione di inizio lavori asseverata) · 2016-12-11

l'elaborato progettuale e la comunicazione di inizio dei lavori asseverata da un tecnico abilitato, il quale attesta, sotto la propria responsabilita, che i lavori sono conformi agli strumenti urbanistici approvati e ai regolamenti edilizi vigenti, nonche che sono compatibili con la normativa in materia sismica e con quella sul rendimento energetico nell'edilizia e che non vi e interessamento delle parti strutturali dell'edificio

Art. 6-bis, comma 2 · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6-bis (Interventi subordinati a comunicazione di inizio lavori asseverata) · 2016-12-11

De SCIA: verbouwingen met meer gevolgen

Zwaarder werk gaat via de SCIA: manutenzione straordinaria, restauratie en herstel met behoud van karakter, en de lichtere vorm van ristrutturazione edilizia. De artikelen verwijzen naar de begrippen uit artikel 3, dus wat een verbouwing precies is, staat daar en niet hier.

a) gli interventi di manutenzione straordinaria di cui all'articolo 3, comma 1, lettera b), qualora riguardino le parti strutturali dell'edificio ((o i prospetti))

Art. 22, comma 1, lettera a) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 22 (Interventi subordinati a segnalazione certificata di inizio di attivita) · 2020-07-17

b) gli interventi di restauro e di risanamento conservativo di cui all'articolo 3, comma 1, lettera c), qualora riguardino le parti strutturali dell'edificio

Art. 22, comma 1, lettera b) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 22 (Interventi subordinati a segnalazione certificata di inizio di attivita) · 2020-07-17

c) gli interventi di ristrutturazione edilizia di cui all'articolo 3, comma 1, lettera d), diversi da quelli indicati nell'articolo 10, comma 1, lettera c.

Art. 22, comma 1, lettera c) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 22 (Interventi subordinati a segnalazione certificata di inizio di attivita) · 2020-07-17

Het permesso di costruire: de echte bouwvergunning

De zwaarste vorm, voor nieuwbouw, stedenbouwkundige herstructurering en de ingrijpende variant van ristrutturazione edilizia: die met een gebouw als uitkomst dat op wezenlijke punten anders is dan wat er stond.

Costituiscono interventi di trasformazione urbanistica ed edilizia del territorio e sono subordinati a permesso di costruire: a) gli interventi di nuova costruzione

Art. 10, comma 1, lettera a) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 10 (Interventi subordinati a permesso di costruire) · 2024-07-28

b) gli interventi di ristrutturazione urbanistica

Art. 10, comma 1, lettera b) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 10 (Interventi subordinati a permesso di costruire) · 2024-07-28

c) gli interventi di ristrutturazione edilizia che portino ad un organismo edilizio in tutto o in parte diverso dal precedente, nei casi in cui comportino anche modifiche della volumetria complessiva degli edifici ovvero che, limitatamente agli immobili compresi nelle zone omogenee A, comportino mutamenti della destinazione d'uso, nonche gli interventi che comportino modificazioni della sagoma o della volumetria complessiva degli edifici o dei prospetti di immobili sottoposti a tutela ai sensi del Codice dei beni culturali e del paesaggio di cui al decreto legislativo 22 gennaio 2004, n. 42, e, inoltre, gli interventi di ristrutturazione edilizia che comportino la demolizione e ricostruzione di edifici situati in aree tutelate ai sensi degli articoli 136, comma 1, lettere c) e d), e 142 del medesimo codice di cui al decreto legislativo 22 gennaio 2004, n. 42, o il ripristino di edifici, crollati o demoliti, situati nelle medesime aree, in entrambi i casi ove siano previste modifiche della sagoma o dei prospetti o del sedime o delle caratteristiche planivolumetriche e tipologiche dell'edificio preesistente oppure siano previsti incrementi di volumetria.

Art. 10, comma 1, lettera c) · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 10 (Interventi subordinati a permesso di costruire) · 2024-07-28

Twee voorbehouden die de wet zelf maakt

Gewone regio's mogen de CILA uitbreiden naar meer soorten werk dan comma 1 noemt, en regelen zelf de controles. Een landelijke beslisboom kan dus in een regio te streng uitvallen.

De vrije categorie van art. 6 laat de voorschriften van het gemeentelijke bestemmingsplan uitdrukkelijk in stand, en art. 6-bis doet hetzelfde voor de CILA. Geen enkele landelijke uitkomst uit dit bestand kan dus zonder de gemeente. Dit is geen landelijke regel maar een gemeentelijke voorwaarde: de bezoeker vraagt het na bij zijn gemeente, via het sportello unico per l'edilizia.

Le regioni a statuto ordinario: a) possono estendere la disciplina di cui al presente articolo a interventi edilizi ulteriori rispetto a quelli previsti dal comma 1; b) disciplinano le modalita di effettuazione dei controlli, anche a campione e prevedendo sopralluoghi in loco.

Art. 6-bis, comma 4 · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6-bis · 2026-08-16

Fatte salve le prescrizioni degli strumenti urbanistici comunali, e comunque nel rispetto delle altre normative di settore aventi incidenza sulla disciplina dell'attivita edilizia

Art. 6, comma 1 (aanhef), en 6-bis, comma 1 · Normattiva, Dpr 380/2001, art. 6 e art. 6-bis · 2026-08-16

Veelgestelde vragen

Welke vergunning heb ik nodig voor een badkamer in Italië?

Dat hangt af van wat je precies doet. Alleen afwerking vernieuwen valt onder edilizia libera; komt er structureel werk of een wijziging aan de installaties bij, dan kom je al snel bij de CILA of de SCIA uit. De artikelen met hun citaat staan op deze pagina, en het definitieve antwoord geeft je gemeente via het sportello unico per l'edilizia.

Wat is een CILA precies?

Een melding met een projecttekening en een verklaring van een gekwalificeerde vakman erbij. De wet noemt hem als restcategorie: alles wat niet in de lijsten van artikel 6, 10 en 22 staat. Regio's mogen die categorie bovendien uitbreiden, dus wat landelijk klopt kan in jouw regio strenger zijn.

Kan ik hier zien of mijn verbouwing mag?

Nee, en dat is bewust. Deze pagina laat zien welke vormen de wet kent en welk artikel wat zegt. Of jouw werk mag, hangt daarnaast af van het bestemmingsplan van je gemeente, en dat laat de wet zelf uitdrukkelijk in stand.

Bron en verder lezen

Bron: Dpr 6 giugno 2001, n. 380, Testo unico delle disposizioni legislative e regolamentari in materia edilizia. Elk artikel is per stuk opgehaald bij Normattiva; het citaat staat er letterlijk bij, met de datum vanaf wanneer die tekst geldt. Nagekeken op 2026-08-16.

Dezelfde regels uitgebreider op onze Italiaanse site (Italiaanstalig)

Terug naar wat verbouwen in Italië kost

Dit is geen belastingadvies en geen juridisch advies. Wat er staat komt uit de wettekst zelf, met het artikel erbij zodat je het kunt nalezen; jouw eigen geval hoort bij een adviseur in het land waar het huis staat.